Panahon ng pagdating ng kastila

6854933580_2c8b688306_z

Tatlong Haligi ng Kilusang Propaganda • Jose Rizal (Laong-laan/Dimasalang) • Marcelo H.

del Pilar (Dolores Manapat; Pupdoh; Piping Dilat; Plaridel) • Graciano Lopez-Jaena Iba Pang Propagandista • Jose Maria Panganiban (Jomapa) • Mariano Ponce (Naning; Tikbalang; Kalipulako) • Isabelo de los Reyes • Antonio Luna • Pedro Paterno (bagamat malao’y 2 beses magtataksil sa Pilipinas) • Pascual Poblete Panahon ng Himagsikan/ Rebolusyon ng 1896 at ng Unang Republika (1892-1899) Panahon ng Himagsikan/ Rebolusyon ng 1896 Ang panitikan sa panahong ito ay karaniwang…

• Nananawagan ng himagsikan • Nakasulat sa bernakular (wikang katutubo) • Nagpapahayag ng marubdob na pagkamakabayan Mga Tula • Katapusang Hibik ng Pilipinas ni Andres Bonifacio – tahasang nananawagan ng pagbaklas/paghiwalay ng Pilipinas sa “Inang Espanya” • Mi Ultimo Adios ni Jose Rizal • Pag-ibig sa Tinubuang Lupa ni Andres Bonifacio • Filipinas ni Jose Palma – pinagbatayan ng liriko/titik ng Pambansang awit Bahagi ng “Pag-ibig sa Tinubuang Lupa” Kung ang bayang ito’y mapapasa-panganib at siya ay dapat na ipagtangkilik, ang anak, asawa, magulang, kapatid, isang tawag niya’y tatalikdang pilit.

If this country will be endangered and if she needs protection, children, wife, parent and brethren shall be left to heed her call.

Nagwawakas naman ang pag-aaral sa taong 1935, pagkat sa taong ito pinasinayahan ang Komonwelt ng Pilipinas na humingi ng ganap na Pilipinisasyon ng gobyerno, pati na ng Department of public Instruction at, sa ilalim nito, ang Bureau of Education, na dati'y napapailalim sa Amerikanong Bise-gobernador ng Pilipinas.

panahon ng pagdating ng kastila-54panahon ng pagdating ng kastila-55panahon ng pagdating ng kastila-64

Your angry feelings are like flying embers that will go to the sky and become lowly ash.• Karaniwang pasalindila (oral) • Tumatalakay sa paraan ng pamumuhay (way of life) ng ating mga ninuno • Nagpapatunay na MAY SIBILISASYON/KABIHASNAN na ang mga katutubo sa Pilipinas bago pa dumating ang mga Kastila • Matatagpuan din sa mga palayok, banga, kawayang bumbong (isang species ng bamboo) atbp.kung nakasulat Anyo ng Panitikan sa Panahong Katutubo • • • • • • Alamat Kwentong Bayan Epiko Awiting Bayan Bugtong Salawikain at Kasabihan Iba’t Ibang Epiko • • • • • • • • • Bidasari (Moro) Tatuang, Tulalang, Tuwaang (Bagobo) Parang Sabir (Moro/Tausug) Haraya (Bisaya) Maragtas (Bisaya) Kumintang (Tagalog) Biag (Buhay) ni Lam-Ang (Ilokano) Ibalon (Bicolano) Bantugan (Muslim/Maranao) Iba’t Ibang Epiko • • • • • • Labaw Donggon (Ilongo) Handiong (Bikol) Hudhud (Ifugao) Alim (Ifugao) Hinilawod (Bisaya) Indarapatra at Sulayman (Magindanaw) Awiting Bayan • • • • • • • • • Oyayi/hele (pagpapatulog ng bata) Kalusan (paggawa) Kundiman (pag-ibig) Diona (kasal) Kumintang/tagumpay (pandigma) Dalit/himno (pagsamba sa anito/panrelihiyon) Dung-aw (pagdadalamhati/pagluluksa sa patay) Soliranin (pagsasagwan) Talindaw (pamamangka) Mga Bugtong • Gintong binalot ng pilak/pilak na binalot ng balat.(internet) • Tubig sa kaitaasan, ang ulo’y bilugan. • Pang-aliw sa kamag-anak ng yumao • Pampalipas-oras sa mga gabi ng lamay Karilyo • Puppet show (anino ng mga tau-tauhang gawa sa karton na nasa likod ng puting tabing na iniilawan ng gasera/lamp sa likuran nito) Moro-moro/Komedya • Magarbong presentasyon • Isinasagawa sa tanghalan na itinayo sa lansangan • Ginamit na kasangkapan upang ipalaganap ang Kristyanismo • Romantisista • Kanluraning tagpuan/setting Mga Dulang Panrelihiyon • Tibag (ukol sa paghahanap ni Emperatris Santa Elena sa krus ni Kristo) • Senakulo (ukol sa pagpapakasakit, pagkamatay at muling pagkabuhay ng Panginoong Hesukristo) • Panunuluyan (ukol sa paghahanap ng matutuluyan ng Banal na Mag-anak sa panahong kagampan/manganganak na ang Birheng Maria) Ang unang “tula” May bagyo ma’t may rilim ang ola’y titigisin, aco’y magpipilit din: aking paglalakbayin tuluyin kong hanapin Diyos na ama namin.(niyog/buko) Salawikain at Kasabihan • Ang hipong palatulog, inaanod ng agos. Tulang bilinggwal • Nililikha ng mga LADINO (makatang bihasa sa Tagalog at Espanyol) • Karaniwang nakasingit lamang sa mga aklat sa gramatika o kaya’y katesismo • Mga LADINO: Fernando Bagongbant at Pedro Suarez Osorio “Tunay na Tula” • Phelipe de Jesus ng San Miguel, Bulacan – ang “unang tunay na makata” sa Tagalog “Ybong camunti sa pugad A small bird in the nest sa inang inaalagad Nurtured by its mother ay dili macalipad is unable to fly hangan sa di magcapacpac until its wings develop.• Sobre La Indolencia de los Filipinos (Hinggil sa Katamaran ng mga Pilipino) – sinagot (sinupalpal) ni Rizal ang mga buladas ng mga Kastila na diumano’y tamad ang mga Pilipino Mga Sanaysay • Sa Mga Kababayang Dalaga sa Malolos (liham) ni Jose Rizal – isa sa mga akdang Tagalog ni Rizal na naging popular; nagbibigay-inspirasyon at -papuri sa mga kababaihan ng Malolos, Bulacan na nais magtayo ng paaralang pambabae sa kanilang bayan Mga Sanaysay • La Frailocracia en Filipinas (Pangingibabaw ng mga Prayle sa Pilipinas) – tumutuligsa sa katiwalian at kawalang-katarungan at pangingibabaw sa Pilipinas ng mga prayle noon Parodiya (Parody/Lampoon) • Dasalan at Tocsohan ni Marcelo H. del Pilar Mga Pahayagan • Diariong Tagalog (unang pahayagang Tagalog) – pinamatnugutan ni Marcelo H.

You must have an account to comment. Please register or login here!